2
استاد تمام دانشگاه تهران ، دانشکده ادبیات و علوم انسانی
چکیده
شعر دفاع مقدس یکی از بخش‌های ادبیات مقاومت معاصر و شاید مهم‌ترین بخش آن است که توانسته توجه شاعران متعدد کشورمان را به خود جلب کند. شعر این دوره آمیزه‌ای از ادبیات حماسی و غنایی است که به جهت اختصاص آن به میهن عزیزمان و پیوندش با حادثه عظیم کربلا، ویژگی‌های خاص خود را دارد. اشعار این دوره در اکثر قوالب شعر فارسی سروده شده که از این میان در غزل و رباعی حضور پررنگ‌تری دارد. تحقیق حاضر به بررسی بخشی از اشعار دفاع مقدس می‌پردازد و با بررسی سبک رباعیات آن، قسمت مهمی از آثار ادبی دوره را مطالعه می‌کند. برای این کار، رباعیات دفاع مقدس پس از گزینش از میان مجموعه رباعیات سروده شده در سه دهه اخیر، ذیل موضوعات مشخص، تنظیم شده است. با شناسایی ویژگی‌های سبکی هر رباعی، نمونه‌هایی برای هر خصیصه با توضیحاتی مجمل ارائه شده است. جمع‌بندی این موارد سبک رباعیات دفاع مقدس را معین می‌سازد. پس از بررسی، این نتیجه حاصل شد که رباعیات دفاع مقدس ساده و غیرمتکلفانه سروده شده است. از تجربیات گذشته بهره گرفته و پختگی یافته است. ویژگی‌های سبک خراسانی و عراقی در این رباعیات به خوبی قابل مشاهده است. دو عنصر مذهب و جنگ بر محتوای آن‌ها سایه افکنده و شاعران توانسته‌اند با ترکیب دو لحن حماسی و غنایی اشعاری پخته و قدرتمند بسرایند و قابلیت‌ها و ویژگی‌های جدیدی از رباعی سرایی را عرضه کنند.
